1

VINSKI VREMEPLOV

Na desnoj obali Dunava, na delu u kome on protiče kroz Srbiju, pronađeni su tragovi prve evropske, a možda i svetske civilizacije.
Na teritoriji današnjeg naselja Vinča (Beograd), pre 7500 godina, naši preci su živeli u modernim i funkcionalnim kućama i uređenim gradovima. Bavili su se poljoprivredom, trgovinom, umetnošću i raznim zanatima.
Vinča je bila metropola veoma razvijene civilizacije koja se prostirala od Transilvanije na severu do Skopske kotline na jugu, i od Jadranskog mora na zapadu do Sofijskog polja na istoku.
Ta civilizacija svetu je podarila prvi točak sa osovinom, prvo pismo, kalendar, tehnologiju gnojenja zemljišta a kao najveći doprinos smatra se otkriće metalurgije. Živeli su u suživotu sa prirodom i znali su da slave taj život.
Posle 1000 godina mira i blagostanja, ratničke horde koje su stigle sa istoka brutalno su uništile ovu civilizaciju i nastavile svoj pohod ka zapadnom delu evropskog kontinenta. Bežeći od njih, većina je pronašla spas u Dinaridima i Karpatima. Kroz godine počeli su da se vraćaju odakle su oterani. Te stanovnike Rimljani su zvali – Iliri.

Gencije – poslednji ilirski kralj

Vladao je od 180. do 168. g. p.n.e. Nikada se nije treznio i bio je veoma preke naravi. Iliri su preterivali u uživnju u jelu i piću. Voleli su da piju zobaju – piće od zobi kao i medovinu. Slavili su Dualosa, ilirskog boga vina. Čitavih 200 godina kontinuirano su ratovali protiv Rima. Na kraju su doživeli poraz ali su dobili građanska prava. Veliki rimski carevi kao što su Konstantin, Galerije, Dioklecijan i Prob rođeni su na teritoriji današnje Srbije i bili su ilirskog porekla.

Prob – rimski car ilirskog porekla

Rođen je u Sirmijumu, u današnjoj Sremskoj Mitrovici. Ilirske gene potvrdio je kao veliki ratnik i iskusni vojskovođa. Ipak, ostao je upamćen po tome što je prvi put preneo vinovu lozu sa Apeninskog poluostrva i zasadio je na Fruškoj gori. U tim mirnodopskim vremenima njegovi vojnici nisu bili zadovoljni svojim statusom. Umesto da izvode javne radove i bave se vinogradarstvom, više su voleli da ratuju. Tako nezadovoljni digli su ruku na svog cara i ubili ga. Rimskim carstvom vladao je od 276. do 282. godine.

Stefan Nemanja – veliki župan

Važi za rodonačelnika srpske srednjevekovne vladarske dinastije Nemanjić. U Nišu, 1189. g, u porti crkve
Sv. Pantelejmona, sa medovinom, najboljim vinom i bogatom trpezom dočekao je i ugostio Fridriha I Barbarosu, cara Svetog Rimskog carstva, na njegovom putu ka Jerusalimu.
Nemanja se 1196. g. povukao sa vlasti i zamonašio. Monaški život okončao je u manastiru Hilandar na Svetoj gori. Posle smrti, Nemanjine mošti su vraćene u Srbiju, a iz njegovog praznog groba nikla je vinova loza koja raste i danas.

Dušan Silni – prvi srpski car

Svi srednjevekovni srpski vladari su veliku pažnju posvećivali svojim i manastirskim vinogradima i bili pravi ljubitelji dobrog vina. U drevnim poveljama kao i u legendama počasno mesto zauzima Stefan Uroš IV Dušan Nemanjić, poznatiji kao Dušan Silni. U zakonima koje je doneo, pominjanjem brojnih vinogradarskih mesta na Kosovu i Metohiji, naslućuju se prve uredbe o kontroli kvaliteta vina i zaštiti geografskog porekla. Od Velike Hoče do svog dvora u okolini Prizrena izgradio je keramički vinovod 25 km dugačak.